Wanneer mensen horen dat iemand hoogbegaafd is, denken ze vaak aan intelligentie, analytisch vermogen en probleemoplossend denken. Eigenschappen die juist zouden moeten beschermen tegen ongezonde relaties. Toch zie je vaak het tegenovergestelde.
Niet omdat hoogbegaafden naïef zijn. Niet omdat ze rode vlaggen niet zien. Maar juist omdat ze vaak méér zien dan anderen. Ze zien niet alleen gedrag maar ook de achterliggende pijn, de jeugdtrauma's, de onvervulde behoeften en de potentie van die persoon. Omdat ze zelf vaak meerdere perspectieven tegelijk zien hebben ze ook de mogelijkheid psychologische complexiteit te kunnen dragen. Waar anderen denken: "Dit gedrag klopt niet", denkt een hoogbegaafde vaak: "Ik snap waarom iemand dit doet."
Dat is een kracht totdat begrip een excuus wordt om gedrag te blijven accepteren dat eigenlijk niet acceptabel is. Het begrijpen van de oorzaak van gedrag verandert niets aan de gevolgen ervan. Iemand kan een moeilijke jeugd hebben gehad én manipulerend zijn.
Iemand kan beschadigd zijn én jouw grenzen overschrijden. Iemand kan pijn hebben én jou pijn doen.
Hoogbegaafden verwarren soms begrip met verantwoordelijkheid. Dit zie je vooral bij hoogbegaafden die emotioneel veel hebben gedragen in het gezin en gevoelig zijn voor de behoeften van anderen. Omdat zij de complexiteit zien, voelen zij zich ook verantwoordelijk om die complexiteit te dragen.
Tegelijkertijd beschikken veel hoogbegaafden over een sterk rechtvaardigheidsgevoel. Zij zijn vaak gevoelig voor inconsequent gedrag, dubbele boodschappen en machtsmisbruik. Wanneer woorden en gedrag niet overeenkomen, merken zij dat meestal snel op.
Daardoor ontstaat er soms een innerlijk conflict.
Aan de ene kant zien zij de pijn, de kwetsbaarheid en de achtergrond van de ander.
Aan de andere kant voelen zij dat bepaald gedrag niet klopt.
Ze begrijpen waarom iemand doet wat hij doet, maar voelen tegelijkertijd dat dit gedrag gevolgen heeft voor henzelf.
Juist dat vermogen om meerdere waarheden tegelijkertijd te zien, maakt relaties soms ingewikkeld. Want waar anderen een duidelijke conclusie trekken, blijft de hoogbegaafde vaak langer zoeken naar nuance, context en verklaringen.
De uitdaging is uiteindelijk niet om minder begripvol te worden.
De uitdaging is om te beseffen dat begrip en begrenzing naast elkaar kunnen bestaan.
In de online over toxische relaties werk ik 4 type personen. Wil je weten welke jij bent doe de gratis test die je vind in de link naar de online (inhoudsopgave). Hoogbegaafdheid kan bestaande relatiepatronen versterken doordat iemand meer perspectieven, meer mogelijkheden en meer psychologische complexiteit ziet.
Daardoor kan:
- de idealiseerder meer potentie zien;
- de bevestigingszoeker meer betekenis zoeken;
- de vermijder meer analyseren;
- de controleur meer proberen te begrijpen.
Het patroon blijft hetzelfde. Alleen de intelligentie geeft het patroon meer gereedschap.Hoogbegaafdheid bepaalt niet welk relatiepatroon je ontwikkelt. Het bepaalt vaak wel hoe geraffineerd dat patroon wordt uitgevoerd.
Reactie schrijven